New Labour Laws: કેન્દ્ર સરકારે દેશના શ્રમિકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ સુધારો લાગુ કર્યો છે। પહેલાં જ્યાં 29 અલગ-અલગ મજૂરી કાયદા હતા, હવે તેમની જગ્યાએ ચાર નવા લેબર કોડ લાગુ કરવામાં આવ્યા છે। આ નવા કાયદા સંગઠિત, અસંગઠિત, ગિગ વર્કર્સ, માઇગ્રન્ટ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ અને મહિલાઓ સહિત તમામ પ્રકારના કર્મચારીઓ પર લાગુ થશે। આ લેબર કોડમાં સેલેરી, કામની સુરક્ષા, મહિલાઓના અધિકારો, સોશ્યલ સિક્યોરિટી અને ગ્રેચ્યુટી જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ સુધારા સામેલ છે।
ગ્રેચ્યુટી નિયમમાં સૌથી મોટો બદલાવ
আগে ગ્રેચ્યુટી મેળવવા માટે કર્મચારીએ ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષ એક જ કંપનીમાં કામ કરેલું હોવું જરૂરી હતું। પરંતુ નવા લેબર કોડ બાદ હવે આ અવધિ ઘટાડીને માત્ર 1 વર્ષ કરી દેવામાં આવી છે। એટલે કે હવે કોઈપણ કર્મચારી માત્ર એક વર્ષની સેવા પછી ગ્રેચ્યુટી મેળવવાનો હકદાર બનશે।
કયા કર્મચારીઓને મળશે લાભ?
નવો નિયમ ગ્રેચ્યુટીના દાયરાને ઘણો વધારે છે। પહેલાં તે માત્ર સ્થાયી કર્મચારીઓ સુધી મર્યાદિત હતો, પણ હવે ફિક્સ્ડ-ટર્મ અને કોન્ટ્રેક્ટ કર્મચારીઓ પણ તેનો લાભ મેળવી શકશે। જો તેઓ એક વર્ષ કામ કર્યા પછી કંપની છોડે છે, તો પણ તેમને ગ્રેચ્યુટી મળશે।
ગ્રેચ્યુટી ગણતરીનો સરળ ફોર્મ્યુલા
ગ્રેચ્યુટીની ગણતરી નીચેના સૂત્રથી થાય છે:
ગ્રેચ્યુટી = છેલ્લી સેલેરી × (15/26) × કામ કરેલા વર્ષો
અહીં છેલ્લી સેલેરીમાં બેસિક પે + DA સમાવેશ થાય છે।
5 વર્ષની નોકરી પર કેટલી ગ્રેચ્યુટી?
જો કોઈ કર્મચારીની છેલ્લી બેસિક+DA સેલેરી ₹60,000 છે અને તેણે 5 વર્ષ કામ કર્યું છે, તો—
60,000 × (15/26) × 5 = ₹1,73,077
1 વર્ષની નોકરી પર કેટલી ગ્રેચ્યુટી?
નવા નિયમ મુજબ, જો કોઈ કર્મચારીની છેલ્લી સેલેરી ₹50,000 છે અને તેણે 1 વર્ષ કામ કર્યું છે, તો—
50,000 × (15/26) × 1 = ₹28,847
ગ્રેચ્યુટી શું છે?
ગ્રેચ્યુટી એ નોકરી દરમિયાન આપેલા યોગદાન બદલ નિયોક્તા તરફથી મળતી એક પ્રકારની આભાર રકમ છે। આ રકમ કર્મચારીને નિવૃત્તિ, રાજીનામું, નોકરી છોડવા અથવા મૃત્યુની પરિસ્થિતિમાં આપવામાં આવે છે। પહેલાં આ લાભ માત્ર 5 વર્ષની સેવા બાદ મળતો હતો, પરંતુ હવે તેને 1 વર્ષ કરવામાં આવતા મોટા પ્રમાણમાં કર્મચારીઓ તેનો લાભ લઈ શકશે।
બદલાવ શા માટે જરૂરી હતો?
સરકારનું માનવું છે કે ખાનગી ક્ષેત્ર અને શહેરોમાં લાખો એવા કર્મચારી છે જેમને 5 વર્ષ સુધી એક જ નોકરી સ્થિર રીતે મળતી નથી। બદલાતા વર્ક કલ્ચરને ધ્યાનમાં રાખીને આ સુધારો જરૂરી બન્યો હતો, જેથી કર્મચારીઓ પણ સુરક્ષા અને લાભ મેળવી શકે।